16.58 16.58

ANTAŬEN 2/10 marto 2002

 

ANTAŬEN
2/10 marto 2002

 

 

 

Enhavo:
Vojaĝo en Ĉinion

 

Vojaĝo
en Ĉinion

 

(Daŭrigita
el la 1-a numero)

 

Ekstera antaŭa
parto havas meze tri grandegajn salonojn. La salono nomita Plej alta
harmonio, atingas altecon de multetaĝa domo. Ĉi tie staras
imperiestra trono. En la salono okazadis ceremonioj okaze de
surtronigo aŭ naskiĝtago de la imperiestro. Tiam oni unukilometran
vojon de la placo de Ĉiela trankvilo ĝis la halo de la palaco
ornamadis per simboloj de la imperiestra potenco per flagoj ktp.
Armeaj ranguloj kaj aliaj nobeloj surgenuiĝadis sur la korto en
longaj vicoj – la korto havas kapaciton por 90 mil homoj. La majesto
de la ceremonio, la impona arkitekturo, la sono de gongoj kaj aliaj
muzikinstrumentoj substrekadis solenan ceremonion. Ni vidis tion en
la filmo La lasta  ĉina imperiestro. Tiu ĉi palaco estas la
plej granda antikva domaro bone konservita en la mondo. Nun ĝi
servas por multaj turistoj el Eŭropo kaj Usono kiel muzeo de la
kulturo, la beleco de lignaj konstruaĵoj kaj la arto de Ĉinio.

 

Vespere mi renkontiĝis kun esperantisto, kun kiu
mi dum duonjaro korespondis. En la hotelon venis ankoraŭ juna
ĵurnalisto, kiu ĉeestis la UK en Prago en la jaro 1996. Ili invitis
min en restoracion por gustumi faman manĝaĵon – pekinan anason. La
kelnerinoj alportis grandan pleton, sur kiu estis aranĝitaj pecoj de
anaso sen ostoj, je unu flanko ornamitaj per flugiloj. Al la anaso
oni prezentis diversajn aldonaĵojn kaj malgrandajn flanojn. Sur ili
vi metas peceton de la viando, sur ĝin densan saŭcon kaj iun
verdaĵon. La flanon vi ruligas kaj manĝas.

 

 

Post la manĝo restis ankoraŭ multe da manĝaĵo.
Kaj mi estis tre surprizita, kiam la resto de la manĝaĵo estis
pakita en plastaj ujoj kaj vi povas meti ĝin en mansakojn kaj
alporti hejmen. Ĝi estas usona maniero – ĉe ni ne kutima.

 

En la sudorienta parto de Pekino troviĝas Ĉiela
altaro. Ĝi estas la plej granda grupo da konstruaĵoj por kulti la
ĉielon kaj preĝi por riĉa rikolto. Unu el ĝi estas preĝejo de
Riĉa rikolto, impona konstruaĵo, kiu reprezentas altan teknikon de
ĉina mezepoka arkitekturo per ligna strukturo (alteco de 38 m,
diametro de 30 m). Interne estas 28 lignaj kolonoj por subteni la
tegmenton – sen iu najlo.

 

Venontan tagon ni vizitis Someran palacon. Ĝi
servis al lasta ĉina dinastio Qing (1644 – 1911). Ĝi estis detruita
de fajro en 1860, en Dua Opia Milito kaj rekonstruita en la jaro 1888
laŭ la ordono de imperiestra patrino Cixi. La parko okupas 290
hektarojn, ĝiajn tri kvaronojn okupas akvo – Kunming-lago, ĉe la
piedo de la Monteto de longviveco. Diversaj konstruaĵoj dislokiĝas
sur la montdeklivo kaj ĉirkaŭ la lago. Pli ol 700 m longa ligna
tegmentita koridoro, ornamita per scenoj el ĉina historio,
interligas la grandnombrajn konstruaĵojn. En la palaco staras ankaŭ
teatro, kie la imperiestrino Cixi longajn horojn rigardis operojn.

 

Aŭtomobilon el la komenco de la 20.jc. meze de
kulisoj starantan ricevis Cixi kiel donaco. Sed praktike ĝi neniam
estis uzita, ĉar ne estis eble, ke la ŝoforo sidu antaŭ la
imperiestrino. Sur genuoj li ne povis ŝofori, do la aŭtomobilo
troviĝis inter aliaj rekvizitoj.

 

En golfo staras granda belega marmora ŝipo, sur
kiu oni aranĝis festojn. Posttagmeze ni vizitis Templon de Harmonio
kaj paco. Ĝi estas bone konservita kaj riĉa de budaismaj skulptaĵoj
kaj relikvioj. En la ĉefa salono okazas ceremonioj, ĝis nun vivas
ĉi tie lamaismaj monaĥoj. Statuo de la Budao Maitréja estas
skulptita el santala ligno kaj mezuras 26 m. Super la tero ĝi
elstaras 18 m. Ni vidis monaĥojn sidantajn ĉirkaŭ la statuo,
preĝantaj per laŭta unisona tono; de tempo al tempo ili ŝanĝis la
ritmon. Ĉiuj estis vestitaj en ruĝaj kovrotukoj. Ĉirkaŭe leviĝis
forta bonodoro de oferitaj odoraj stangetoj. La homoj alvenas, sur
genuoj mallonge preĝas kaj bruligas faskon da stangetoj, poste oni
enmetas ilin en la ujon, destinitan al tiu celo. La impreso estis tre
forta, la atmosfero spiras per trankvilo. Ni deziris resti pli longe.

 

Pluan tagon ni veturis 70 km el Pekino al Granda
muro ĉe Badaling en 1000 m de supermara alteco. Ĝi estas unusola
homa konstruaĵo videbla per okuloj el la kosmo. Ĝi mezuras 6000 km
kaj apartenas al la plej famaj mirakloj de la mondo. Oni komencis
konstrui ĝin en la 7. jc. antaŭ Kristo, poste sekvis pluaj unuopaj
dinastioj. 300 000 soldatoj kaj kamparanoj devis ĉi tie labori kaj
multaj eĉ tie mortis. Ĝis nun konserviĝis popola kanto, kiu
rakontas pri virino Meng Jiangnu, kiu serĉis sian edzon laŭ la muro
kaj kiam ŝi konstatis, ke li mortis, ploris tiel, ke la muro
pecetiĝis kaj aperigis lian relikvon. Oni rakontas, ke la muro en
tiu ĉi parto jam neniam estis riparebla. Je ŝia memoro proksime
estis konstruita templo. La muro estis rekonstruita dum la regado de
la dinastio Ming – la 14-a – 17-a jc.

 

.La muro servis kiel defendo kontraŭ sovaĝaj
migraj triboj de la nordo. En Badaling ĝi estas alta 8,5 m kaj larĝa
5,7 m. 10 homoj aŭ 5 ĉevaloj povas iri unu apud la alia. Duetaĝaj
gardturoj staras ĉiam post 100 m. Agrable ni ripozis en iliaj
ombroj, ĉar la tago de nia ekskurso estis tre varma. Kiam la
gardantoj vidis malamikojn, ili signalis per fumo dum la tago kaj per
fajro dum la nokto. La fumo el brulanta lupa fekaĵo povis leviĝi
alten sen disigo kaj estis klare videbla de malproksimo. Estis
malfacile konstrui Grandan muron sur altaj montoj kaj en dezerto. Ĉe
Badaling oni povas vidi ŝtonojn, kiuj estas longaj eĉ tri metrojn
kaj pezas pli ol mil kilogramojn. Malgraŭ tio, ke tie estas nur
parte ŝtuparo, la supreniro ne estas tute facila. Por vizitantoj
estas tie tri lokoj tute rekonstruitaj. En Mutianyu anstataŭ
supergrimpi vi povas uzi telferon. Ĉinaj entreprenistoj proponis en
Badaling bele ornamitajn kamelojn por plifaciligi supreniron.

 

Alproksimiĝis la ekskursotago al la dua plej
grava memoraĵo – terakota armeo en

 

Xi’an . Ni tien
flugis, ĉar la distanco estis 1000 km. Xi’an estas historia urbo. Ĝi
servis kiel ĉefurbo de la 12-a jc. antaŭ Kristo. Dum dinastio Tang
(618 – 908) ĝi havis 1000 loĝantojn kaj estis la plej granda urbo
en Azio. Ĝi estis elirpunkto de Silka vojo.

 

Xi’an havas multajn memoraĵojn, ekzemple Grandan
pagodon de Sovaĝa ansero, kiu estas 64 m alta el la jaro 652. Ĝi
havas 7 etaĝojn kaj estas konstruita el ligno kaj brikoj. Ĝi restas
sendifekta pli ol 1300 j. kaj eĉ la tertremo je 8° de Riĥterskalo
dum la dinastio Ming ne detruis ĝin. En la pagodo estis metitaj
budaaj tekstoj tradukitaj en ĉinan lingvon. La urbo havas bone
konservitan fortikaĵon 14 km lon-gan kun 4 pordegoj. Bonŝance ni
povis ĉeesti provon por prezentado en venonta tago – ceremonio de
malfermo de la pordego. Belaj knabinoj estis vestitaj en historiaj
kostumoj.

 

Sed la plej fama memorindaĵo estas terakota
(argila) armeo de imperiestro Qin Shihuanga. Li unuigis Ĉinujon,
enkondukis unuecan mezuradon, skribon kaj komencis gigantajn
projektojn kiel Granda muro kaj sistemo de irigaciaj kanaloj.
Malkovro de terakotaj soldatoj okazis hazarde en la jaro 1974, kiam
la kamparanoj serĉis akvon. La dua kaj la tria parto estis
malkovrita en la jaro 1976. Entute ĝis nun ĉi tie staras 6000
soldatoj kaj 600 ĉevaloj. La elfosaĵoj ankoraŭ ne finiĝis.
Unuopaj trupoj estas precize vicigitaj. Ili havas verajn armilojn,
kiuj dokumentas manieron de batalo. Impona armeo dokumentas
grandiozan potencon de la imperiestro. Ĝi dokumentas ankaŭ altan
nivelon de tiamaj teĥnologioj. La materialo, el kiu estis faritaj
partoj de armiloj, ne estas foruzita, eĉ ne koroditaj, kaj la
klingoj estis konservitaj (sendifektaj). La armeo devenas el la jaro
221 antaŭ Kristo kaj gardas tombon de la imperiestro.

 

Ĉiu soldato havas individuan vizaĝon faritan laŭ
veraj homoj kaj la kapoj estis surfiksitaj sur unuopajn korpojn.
Parto de la armeo staras sub grandaj tegmentoj kaj la vizitantoj
povas ĉirkaŭiri kaj de supre admiri la armeon. La atmosfero de la
loko estas tiel sugesta, ke vi havas impreson de viva armeo, kiu
ĝuste senmove rigidiĝis. En la jaro 1987 estis la loko enlistigita
en Mondan kulturan heredaĵon.

 

Pluan tagon ni revenis Pekinon kaj la sekvan tagon
ni adiaŭis Ĉinion kaj flugis hejmen plenaj de neforgeseblaj
impresoj.

 

Stanislava
Kníchalová

 

16.57 16.57

ANTAŬEN 1/10 februaro 2002

 

ANTAŬEN
1/10 februaro 2002

 

 

Enhavo:
La germanlingva literaturo en Bohemio
Vojaĝo
en Ĉinion

 

 

La
germanlingva literaturo en Bohemio

 

en
la 13-a jarcento

 

La alta nobelaro (do laika elemento) serĉas sian
lokon en la literaturo. Ĝi okupiĝas laŭ la ekzemplo de la kortego
per la germana literaturo, sed aperas en ĝi jam la sekularaj temoj.
Aŭdiĝas “minnesang” (amkantoj), havanta diversajn lokajn
formojn. Unu el la famaj majstroj kantistoj fariĝis la heroo de la
opero Tannhäuser de Richard Wagner.

 

Ankaŭ nia reĝo Václav (Venceslao) la II-a
(U1305) bonvenigadis en sia kortego amkantistojn (Heinrich Mîsnaere,
Ulrich von Etzenbach k.a.). Li mem verkadis amkantojn; oni aljuĝas
al li minimume tri kantojn. Jen unu el ili:

 

 

Ĉar vintro pereigas
la tenerajn florojn,

 

ĉar super kampoj,
super turn‘ de ĉiu voj‘

 

kaj ankaŭ en
arbaroj mutas birdaj kantoj,

 

konsilos mi akiri
ĉiujn amtrezorojn;

 

kiu obeos min, kun
tiu estos ĝoj‘!

 

Se kruelega vintro
iras tra la kampoj,

 

al sinjorino vi
anstataŭ al la flor‘

 

esprimu amon. La
rigardoj per ador‘

 

ekflamos. En ĉi tiu hor‘

 

ŝi kisos nin kun amfavor‘.

 

 

 

Ĉu povas feliĉul‘,
al kiu kis‘ gracia

 

donita estis de
floranta ruĝa buŝ‘,

 

ne ardi flame por
pli granda don-sopiro?

 

Nenie estas homo
tiel apatia –

 

jen senton lian
devus trafi morbo-tuŝ‘.

 

Mi ankaŭ ardas pro
fortega ĉi admiro.

 

Aĥ, kion donus mi
por tio, sinjorin‘ –

 

vin ĉirkaŭbraki
kaj la tutan kisi vin!

 

Vi certe senkulpigus min

 

pro mia al vi am-inklin‘.

 

 

 

Aminda mia sopirata
sinjorino,

 

en vi, en vi
restadas mia am-konsol‘!

 

Nenion karan pli –
ol via korp‘ – mi vidas,

 

sed ĝia valoraĵo
kaj purec-fascino

 

devigas min ekstari
antaŭ la idol‘

 

sur sojl‘ de honto.
Min ĉasteco mia bridas,

 

se antaŭ vi mi
staras; cedas la prudent‘,

 

kiam mi vidas viajn
lipojn kun amsent‘!

 

Sed bedaŭrinde korpa tent‘

 

kvietas antaŭ virt-atent‘.

 

 

 

Fine de la 13-a jarcento komencis konkuri al la
germana kreado la ĉeĥa verkado. La ĉeĥa literaturo sukcesis
disvolviĝi en tiu ĉi duelo (ankaŭ kontraŭ la latina verkado). Pri
tio legu venontfoje.

 

Jaroslav
Mráz

 

 

Vojaĝo
en  Ĉinion

 

Stáňa
Kníchalová

 

 

Mi veturis pere de vojaĝoficejo al Pekino, de kie
ni faris ekskursojn al Granda muro, al tomboj de dinastio Ming kaj al
urbo Xi’an, kien ni flugis el Pekino.

 

Nia vojaĝo komenciĝis en Prago. Ni flugis per
malgranda aerobuso ĝis Vieno, plu per pli granda aviadilo ni celis
Pekinon (ĉine Beejing). La tempo de la flugo estis preskaŭ 10
horojn.

 

Kiam ni ŝanĝis aviadilon en Vieno, ni trapasis
vere detalan dogan-kontrolon. La doganistoj elprenis el mia mansako
ĉion pikan kaj metalan – ungotondilon, manikurilon, tranĉilon (kiun
mi pli ol 30 jarojn ĉien kunportadis) – mi preskaŭ ploris, eĉ etan
malfermilon por boteloj. Ĉiujn aĵojn ili simple forĵetis. Meze
staris granda papera ujo, kien ili ĉiujn konfiskitajn aĵojn
forĵetadis. Kaj kia estis mia mirego, kiam ni ricevis manĝon en
aviadilo kun metala manĝilaro. (Ni flugis nur unu semajnon post la
terorista atako kontraŭ USONO).

 

Finfine ni oportune sidiĝis en aviadilo kaj kun
eta malfruiĝo ni ekflugis. Antaŭ ĉiu seĝo (sur dorso de antaŭa
seĝo) estis instalita monitoro, sur kiu dum la tuta flugo ni povis
vidi, kie ni ĝuste troviĝas – per ruĝa strio sur la mapo. Ni
flugis super estinta Sovetunio. Plue aperis la informoj pri la
temperaturo ekster la aviadilo – minus 58şC, alto 10 kilometroj,
kioma horo estas en Pekino kaj kiom da horoj ni flugis.
Interesa agrabliĝo de la vojaĝo.

 

Mi atingis Pekinon je la 6-a matene. Montriletoj
de mia brakhorloĝo montris noktomezon. El la flughaveno ni estis
veturigitaj hotelon en centro de la urbo. Dumvoje ni vidis, ke la
11-miliona urbo estas vere moderna kun bela arkitekturo, kun multe da
verdaĵo, preskaŭ 30-etaĝaj loĝdomoj. Por ni estis interese vidi
en la urbo milojn da biciklistoj, kiuj havas proprajn ŝoseojn.

 

En la hotela ĉambro atendis nin pluaj surprizoj.
Ĉio bele ekipita, ĉiutage novaj pantofloj apud la lito. En
banĉambro krom garnituro, kiun ni konas el eŭropajhoteloj, estis
malgranda kombilo, ĉapo por duŝi kaj dentobroso kun eta dentopasto
– ĉio ĉiutage nova. Ĉiutage estis preparita granda termobotelo kun
varma akvo, kruĉo kun malvarma akvo, 2 tasoj kaj 2 teosaketoj. Unue
ni manĝis en la hotelo, ĝi ankaŭ ne estis kutima por ni. Ĉirkaŭ
ronda tablo sidis 10 personoj. Meze de la tablo estis vitra
turniĝebla disko, sur kiun estis alportitaj multaj grandaj teleroj
kun diversaj manĝoj. Antaŭ ĉiu kuŝis malgranda telero, malgranda
kuveto por supo, taso da jasmena teo, glaso, manĝilaro kaj
stangetoj. Ĉiu povis preni el la disko kion ajn por gustumi – nur
estis necese turni la diskon. Mi kalkulis 15 diversajn manĝojn.

 

Kvankam ni miksis diversajn viandojn ekzemple kun
terpomoj en karamelo,tamen nia stomako ne notis gravajn problemojn.
Tagmanĝon oni finas per la supo.

 

Posttagmeze ni vizitis malnovan urbocentron, kiu
nomiĝas
hutong.
Ni admiris mallarĝajn stratetojn kun malaltaj dometoj – nun turista
historia memoraĵo.Tie ni vizitis familion, kiu helpe de nia
trarigardo perlaboras monon. Sur la korteto kreskis bela
granatpomarbo. En aliaj „hutong stratetoj“ ni vidis mizeran
vivon de homoj, kiuj malrapide ŝanĝiĝas.

 

Ni partoprenis ceremonion en preparo de teo. Ĝi
daŭris sufiĉe longe, sed la teo gustumis same, kiel el simpla
teosaketo.

 

Promenante tra bela ĝardeno ĝis palaco el la
19-a jarcento, ni admiris artefaritajn rokojn, florojn kaj arbojn,
ĝis ni tute perdiĝis. Nia grupo estis for kaj kie parkas nia buso,
ni forgesis. Kvazaŭ mi estus antaŭvidinta ĉi tiun situacion, mi
prenis en la hotelo vizitkarton kun la nomo kaj adreso de la hotelo.
Mi petis iun sinjoron, ke li voku taksion per mobiltelefono. Baldaŭ
ĝi aperis, kaj ni havis eblecon vidi, kiamaniere estas ŝoforoj
sekurigitaj. Ili sidas kiel en kesto. De malantaŭa kaj dekstra
flanko estas instalitaj netrapafeblaj plastoj. Dekstre malsupre en la
plasto troviĝas mallarĝa aperturo, garnita per krado – por pagi.
Tiun instalaĵon havas ĉiuj taksioj. Pasaĝero povas sidi apud la
ŝoforo kaj tamen ne povas ataki lin. Ni pagis tre malmulte.

 

La venontan tagon ni vizitis placon de Ĉiela
trankvilo, kiu estas la plej granda en la mondo. Ĝia amplekso estas
40 hektaroj. En la jaro 1989 ĉi tie estis brutale subpremita
studenta demonstracio kun pli ol 3000 pafmortintoj.

 

Tra pordego norden oni eniras imperiestran palacon
alinome Malpermesita urbo. Ĝis la komenco de la 20-a jarcento ĝi
servis kiel sidejo por 24 imperiestroj. Ĝi enhavas 9000 ĉambrojn
sur areo 720 mil m
2.
Ĝi estas ĉirkaŭita per 10 m alta muro, 3000 m longa, kun turoj kaj
akvofosaĵo larĝa ĝis 52 m. La palaco estis konstruata tri jarojn,
de la jaro 1417. Ĝi estas dividita je ekstera parto, kie okazadis
oficialaj aŭdiencoj, kaj interna parto kun la ĉambroj de la
imperiestra familio, librejoj, arkivo, provizejo, ĉambroj por
kunkubinoj ktp.

 

Daŭrigo
en la venonta numero

 

———————————————————————————————————–

 

Tiklaj pensoj (el
Eventoj)

 

Nur edziĝinte mi
komprenis, kio estas feliĉo, sed … jam estis malfrue.

 

Li drinkadas nur en
du okazoj – kiam pluvas kaj kiam ne pluvas.

 

Ne ĉiuj papagoj
parolas. Estas ankaŭ tiaj, kiuj skribas.

 

Li amis la tutan
homaron – krom najbaroj de sia loĝejo.

 

En ĉiu lingvo plej
malfacile estas prononceblaj du vortoj: mi kulpas.