{"id":1370,"date":"2004-03-12T19:22:17","date_gmt":"2004-03-12T17:22:17","guid":{"rendered":"http:\/\/esperanto-aeh.eu\/antauen-2-2004\/"},"modified":"2018-07-21T11:24:39","modified_gmt":"2018-07-21T09:24:39","slug":"antauen-2-2004","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/antauen-2-2004\/","title":{"rendered":"ANTA\u016cEN 2\/12 MARTO 2004"},"content":{"rendered":"

ANTA\u016cEN <\/b><\/span>2\/12
\nMARTO<\/b><\/span> \u00a02004 <\/b><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Enhavo:
\n<\/b>Datreveno de la \u0109e\u0125a nacia
\nkomponisto
\n\u0108u la dekalogo ankora\u016d validas?
\nLa mond\u0109ampionino
\nkaj \u015dia trejnisto
\nLa papero \u0135etita al vento<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Datreveno
\nde la \u0109e\u0125a nacia komponisto<\/span> <\/b><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"En
\nurbo Litomy\u0161l, en unu el gemoj protektataj de UNESCO, naski\u011dis la
\n2-an de marto 1824 <\/span>Bed\u0159ich Smetana<\/b><\/span>
\n(kune kun Anton\u00edn Dvo\u0159\u00e1k fondinto de la \u0109e\u0125a nacia muziko). Jam
\nkiel sesjara knabo li mirege debutis kiel pianludanto. Mezlernejan
\nkleri\u011don li akiris en Jihlava, Praha kaj Plze\u0148. Tiam li komencis
\nanka\u016d\u00a0 komponi, precipe danc-muzikon kaj miniaturajn
\nkompona\u0135ojn. Poste en Prago li aktivis kiel muzikinstruisto en
\nfamilio de grafo Thun. Samtempe li mem studis, subtenata anka\u016d de
\nFerenc Liszt, muzikon \u0109e J. Proksch. En la jaro 1848 li ina\u016dguris
\npropran muzik-lernejon en Prago. Dum tiu \u0109i ribeliga jaro li kiel
\nano de la Nacia gardo partoprenis la revolucion en Prago.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Grava por
\nli estis la jaro 1856, kiam li persone renkonti\u011dis kun F. Liszt kaj
\npro ekonomiaj ka\u016dzoj foriris al Gotenburgo, kie \u011dis la jaro 1861
\naktivis kiel pedagogo, muzikdirektanto kaj pian-virtuozo. Diligente
\nli komponis jam pli gravajn kompona\u0135ojn. Post reveno al \u0108e\u0125io li
\nmalfacile ser\u0109is postenon, kiu respondus al liaj kapabloj kaj
\nambicioj. Li gvidis kant\u0125oron Hlahol, organizis kaj direktis
\nkoncertojn de Um\u011bleck\u00e1 beseda (Artista societo), samtempe li
\nskribis kritik-kontribua\u0135ojn en N\u00e1rodn\u00ed listy (Nacia gazeto).
\nMulte li koncertis kiel sola fortepianisto kaj denove li instruis
\nmuzikon.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Nur dum la
\njaro 1866, post sukcesoj de operoj Branibo\u0159i v \u010cech\u00e1ch
\n(Brandenburgianoj en Bohemio) kaj Prodan\u00e1 nev\u011bsta (Vendita
\nfian\u0109ino), li i\u011dis orkestrestro en Prozatimn\u00ed divadlo (Dumtempa
\nteatro). Dum la periodo 1867 – 1872 li komponis operojn Dalibor kaj
\nLibu\u0161e. La unuan prezentadon de opero Libu\u0161e li partoprenis jam
\nkiel surdulo.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

En la jaro
\n1874 li grave malsani\u011dis. Tiam li translo\u011di\u011dis al kvieta medio \u0109e
\nsia filino, kiu vivis kun sia edzo en arbaristejo en Jabkenice. Nerva
\nmalsano gradi\u011dis \u011dis totala surdeco. Tamen li plu komponis operojn
\nDv\u011b vdovy (Du vidvinoj), Hubi\u010dka (Kiseto), Tajemstv\u00ed (Sekreto) kaj
\n\u010certova st\u011bna (Diabla vando), aron da simfoniaj poemoj M\u00e1 vlast
\n(Mia patrujo). Lia muzik-kreado plue enhavas vicon da
\nkamer-kompona\u0135oj, kantoj kaj dancoj.<\/span><\/p>\n

Post mallonga restado en sanatorio, kie li nur komencis komponi
\noperon Viola, la 12-an de majo 1884 li mortis en Prago.<\/p>\n

 <\/p>\n

Esperantigis
\nPavel Nechv\u00edle<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

La mond\u0109ampionino kaj \u015dia trejnisto<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

En la
\nsesdekaj jaroj Jaroslav Zavia\u010di\u010d estis monda vic\u0109ampiono en
\ntajpado. Li estis estro de la kontoro por tajpado kaj stenografado en
\ntiam la plej granda \u0109e\u0125a gazeto, hodia\u016d li estas jam sepdekjarulo.
\nFakuloj asertas, ke li apartenas al la unuaj homoj en la mondo, kiuj
\nprilaboris unikan formon de ekzakta trejnado de tajpado kaj
\nkomputiltajpado. Al li anka\u016d apartenas la a\u016dtoreco de iuspeca
\nkomputila stenografio nomata Zavpis. Programado de klera komputilo
\nebligas al tajpanto ne skribi kompletajn vortojn, sed nur
\nmallongiga\u0135ojn kaj la komputilo mem tajpas la tutajn vortojn.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Ing.
\nHelena Matou\u0161kov\u00e1 jam kiel studentino atingis en la lernejo
\nrekordojn sur me\u0125anika tajpilo kaj pli poste sur elektra tajpilo kaj
\nsukcesis preska\u016d ses cent frapojn en minuto. Pri la talenta
\nstudentino eksciis s-ro Zavia\u010di\u010d kaj li fari\u011dis \u015dia trejnisto. Li
\nsciis, ke helpe de pli bona te\u0125niko \u015di povus atingi ankora\u016d pli
\ngrandan\u00a0 rapidecon. La lernejestro pruntis por \u015di
\ntajpkomputilon, per kiu neniu volis labori, IBM kun globa skribkapo,
\nkaj tiu signifis por \u015di la unuajn medalojn – titolon de juniora
\nrespublika \u0109ampionino kaj bronzon en juniora mond\u0109ampionado en
\nDresdeno. Tiel \u015di \u0109iam plibonigis sian propran rekordon.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

La
\ntrejnisto Jaroslav Zavia\u010di\u010d sciis, ke ekzemple la \u0135etlancisto Jan
\n\u017delezn\u00fd ne nur \u0109iam sin trejnas pri \u0135etado, sed devas anka\u016d
\npripense fortigi muskolojn, sprinti kaj kuri, por ke li bone lernu la
\nekkuron kaj ne povas e\u0109 preterlasi psi\u0125an preparadon por konkursoj.
\nSame la konkursanto en komputila tajpado devas scii bone legi,
\npercepti la tekston komplekse kaj kapabli \u0109ion \u0109i en cerba kortekso
\nrapide \u015dan\u011di en ordonojn de tuta serio de fingromovoj kaj anka\u016d
\nbone koncentri\u011di. Simile kiel al pianludisto la instruisto taskas
\npli kaj pli malfacilajn etudojn, la trejnisto taskas al la \u0109ampionino
\nen komputila tajpado pli kaj pli malfacilajn agojn kaj ser\u0109as
\nmankojn kaj rezervojn en \u015dia talento.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Hodia\u016d
\nhavas Helena Matou\u0161kov\u00e1 sur sia konto la saman nombron de mondaj
\nhonorigoj kiel menciita rekordulo Jan \u017delezn\u00fd. Tri titolojn de
\nmond\u0109ampiono kaj mondan rekordon. Dum tridek minutoj \u015di skribis 24
\n624 frapojn, kiel la unua en la mondo \u015di superis la limon de 800
\nfrapoj en minuto, do 13 frapojn en sekundo. Kiam \u015di revenadis el
\nmondkonkursoj hejmen, neniu ekzalti\u011dita homamaso bonvenigis \u015din.
\nKaj tamen la fakto, ke \u0108e\u0125a respubliko havas mond\u0109ampioninon en
\ntajpado per komputila klavaro e\u0109 dufoje post si, estas granda afero.
\nNe \u0109iu havas korpan staton por supera sporto, ne al \u0109iu la naturo
\ndonacis brilan vo\u0109on a\u016d aspekton. Sed havi bonan kapon, lertajn
\nmanojn, talenton kaj ideojn, kio ja ne estas ekkonebla unuavide,
\nanka\u016d per tio oni povas esti la unua en la mondo.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

La tempoj,
\nkiam la lernejoj edukis sekretariinojn kaj \u0109iu \u0109efo havis \u0109e si
\nadministracian kunlaborantinon, estas jam for. Hodia\u016d tajpas mem sur
\nla komputila klavaro kuracisto, policano, ju\u011disto, bibliotekisto,
\nverkisto, oficistino en banko a\u016d \u0109e la po\u015dto, stokisto kaj simile.
\nNi fieras, ke ni enkondukas interreton en la lernejojn. La brava
\nfakulo Jaroslav Zavia\u010di\u010d kaj \u0109ampionino Helena Matou\u0161kov\u00e1
\nkomunikas al \u0109iuj, ke la bazo, kiun lernu la infanoj en lernejo,
\nestas anka\u016d rapide tajpi per \u0109iuj dek fingroj. La esploroj pruvis,
\nke tajpado per du a\u016d kelkaj fingroj utiligas la komputilon trione.
\nPli intensa koncentri\u011do je ser\u0109ado de la literoj \u011denas pensadon.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u0108u estos novaj \u0109e\u0125aj
\n\u0109ampionoj?<\/b><\/span>
\n<\/b><\/span>
\nProvizore en keleta\u011do de unu el la pragaj ludomoj estas la laborejo
\nde Jaroslav Zavia\u010di\u010d kaj Helena Matou\u0161kov\u00e1. En la laborejo estas
\nnur kelkaj komputiloj, sed la interreto ebligas de \u0109i tie organizi
\nsubtenon de la lernado en granda skalo, trejnadon kaj konkursojn en
\nkomputila tajpado ekzemple por mil homoj. Tion oni povus efektivigi
\nen neniu salonego kaj povus financi neniu sponsoro. \u0108iutage
\ninterreta komunikado kun vico da lernejoj jam subtenis la edukadon de
\ndekoj da elstaraj pedagogoj por fako \u201elaboro per komputilo\u201c kaj
\n\u0109iujare helpas lerni bone prilaboradi komputilan klavaron al \u0109irka\u016d
\n20 000 distancaj studentoj. <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Estas bone
\nscii, ke la dudekpersona \u0109e\u0125a ekspedicio en la lasta mond\u0109ampionado
\nen Hannover atingis 15 medalojn kaj tio signifas, ke por la \u0108e\u0125a
\nrespubliko plu kreskas novaj \u0109ampionoj. Sinjoro Zavia\u010di\u010d kaj lia
\nkunlaborantino H. Matou\u0161kov\u00e1, kiuj sukcese vastigas la arton bone
\ntajpi, estas anka\u016d konvinkoplenaj ideanoj de la internacia lingvo.
\nSinjoro Zavia\u010di\u010d atestas \u011diajn avanta\u011dojn anka\u016d por komputila
\nrapidtajpado en sia funkciado en internacia organizo Intersteno. Vi,
\nkiuj disponas interreton, malfermu la pa\u011dojn <\/span>www.zav.cz<\/b><\/span><\/a>
\nkaj tie, inter diversaj temoj, vi ekscios anka\u016d multon interesan pri
\nEsperanto kaj en Esperanto.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

La\u016d\u00a0 Jindra Kl\u00edmov\u00e1
\nprilaboris membroj de la redakcio<\/i><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

La papero \u0135etita al vento<\/span><\/h5>\n

 <\/p>\n

Anta\u016d ia
\ntempo viro Pa\u016dlo parolis pri tio, ke lia juna najbaro Tom estas
\n\u015dtelisto kaj ke li fine estis arestita.\u00a0 Post kelkaj tagoj oni
\nkonstatis, ke Tom estas senkulpa. Li fari\u011dis libera kaj estis ju\u011dita
\nla viro Pa\u016dlo pro maljusta akuzo.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

En la
\ntribunalo Pa\u016dlo diris al ju\u011disto: \u201eKomentoj ne faros tiom da
\ndoloro.\u201c Kaj la\u00a0 ju\u011disto respondis: \u201eSkribu la komentojn
\nsur la paperon, poste dis\u015diru \u011din kaj \u0135etu la pecetojn survoje.
\nRevenu morga\u016d por a\u016ddi la decidon.\u201c<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Pa\u016dlo
\nobeis kaj revenis\u00a0 la pluan tagon. \u201cAnta\u016d mia decido iru
\nkolekti la paperpecojn, kiujn vi hiera\u016d dis\u0135etis\u201c, diris la
\nju\u011disto. Pa\u016dlo respondis: \u201eMi ne povas fari tion. La vento
\nsendube dissemis ilin, mi ne scias, kie ili estas.\u201c<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

La ju\u011disto
\nrespondis: \u201eSammaniere simpla kalumnio povas frakasi la honoron de
\nla homo en tia grado, ke oni ne povas \u011din rebonigi. Se oni ne povas
\nbone paroli pri iu, pli valoras diri nenion. Kiel oni diras \u2013
\nparoli estas ar\u011dento, sed silenti oro.\u201c<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

La\u016d motivo de brazila teksto esperantigis
\nFrancoise Goetz<\/i><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ANTA\u016cEN 2\/12 MARTO \u00a02004   Enhavo: Datreveno de la \u0109e\u0125a nacia komponisto \u0108u la dekalogo ankora\u016d validas? La mond\u0109ampionino kaj \u015dia trejnisto La papero \u0135etita al vento   Datreveno de la \u0109e\u0125a nacia komponisto   En urbo Litomy\u0161l, en unu el gemoj protektataj de UNESCO, naski\u011dis la 2-an de marto 1824 Bed\u0159ich Smetana (kune kun […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63,46],"tags":[],"class_list":["post-1370","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-antauen-eo","category-monataj-gazetoj","clear"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1370","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1370"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6480,"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1370\/revisions\/6480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}