{"id":1338,"date":"2002-06-10T16:33:59","date_gmt":"2002-06-10T14:33:59","guid":{"rendered":"http:\/\/esperanto-aeh.eu\/antauen-4-2002\/"},"modified":"2018-07-21T11:24:43","modified_gmt":"2018-07-21T09:24:43","slug":"antauen-4-2002","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/antauen-4-2002\/","title":{"rendered":"ANTA\u016cEN 4\/10 junio 2002"},"content":{"rendered":"

ANTA<\/b><\/span>\u016c<\/b><\/span><\/span>EN<\/b><\/span>
\n4\/10 junio 2002<\/b><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Enhavo:
\n<\/b><\/span>Du malgandaj granduloj
\nLirikaj poemoj<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Du<\/b> <\/b>malgrandaj granduloj<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

(da\u016drigo el la pasinta numero)<\/i><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Jarek restis en Ho\u0159ice unu jaron, suferante, \u0109ar
\npromesitaj kondi\u0109oj ne estis plenumitaj; en unu \u0109ambro lo\u011dis tri,
\ndo privateco nenia, la studado estis fakte malebla, lia intenco
\nlabori per handikapitaj manoj estigis miregon. \u0108ar li bezonis
\nprepari\u011di al grava atesto, li petis la \u0109efkuraciston Bauer pri sia
\nakcepto por ripeta trimonata resaniga restado. La \u0109efkuracisto
\njesis. Forveturante li promesis al Jana: “Se mi ion estos
\ntrovinta, mi revenos por vi!”<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Jarek \u0109efe montris en la “sekcio de la
\nkuracado per laboro”, kion li scipovas, kion li regas, kie li
\nsukcesis … Estis varmega somero 1966 – la lernado, preparoj por
\nekzameno ne estis facilaj, korpe li trejnis en la ekzercejo. \u0108io \u0109i
\nestas atendado de la feli\u0109o, kiu trafas nur la preparintulon. Dum la
\nadia\u016do kaj dankoj post la restado la estrino de la ekzercejo menciis
\nokaze de interparolado: “Kiu estos faronta por mi projektojn?”
\nJarek diris: “Do, lasu min \u0109i tie!” Vorto sekvis vorton
\nkaj ili tri interkonsentis, tial Jarek akiris la lokon de “la
\nbelartisto de la sekcio en resanigejo pere de la laboro”. Kaj li
\nricevis lo\u011dejon! \u011ci estis iama tenejo malseka, sed \u011di prezentas
\nprivatecon! Kaj ne nur por li. Tuj li skribis al Jana kun fiero de la
\nvenkinto kaj kun la deziro: balda\u016d kunvivi! <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Jana estis preparita anta\u016d Kristnasko, kiun ili
\nfestis jam kune. Ilia geedzi\u011dfesto okazis en februaro, en pre\u011dejo,
\nkien alvenis \u0109irka\u016d 50 gastoj. Post unu jaro ili ricevis lo\u011dejon
\nde la labordonanto: la \u0109ambron, kuirejon kaj apartamenton. La vivon
\nkun signo de romantiko ili konsideris tute serioze kaj reale, kvankam
\nmultaj homoj dubis, dirante: “Du rulse\u011duloj kaj la geedzi\u011do?
\nMalprudento! \u0108u ili estos regontaj mastrumadon? Tute ne! Oni disi\u011das
\ne\u0109 se oni estas amba\u016d sanaj. Dum unu jaro ili disi\u011dos! Vi
\nekvidos!!” \u0108iuj eraris, \u0109ar la nova “artlaboranto de la
\nsekcio de resani\u011do pere de la laboro” devis stre\u0109i forton por
\nsorbi multon da nova\u0135oj: literaturajn, sanitarajn, belartajn,
\npsikologiajn; li devis regi teorion kaj praktikon, ekkoni, kiamaniere
\ndiverse okupadi handikapitojn, e\u0109 la lernantinojn “de la
\nsanitara lernejo” el Ostrava. La postuloj amasi\u011dis, li
\nimprovizis, sed li devis pruvi, ke li \u0109ion \u0109i estos reganta mem.
\nTiam li konstruis unuan protetikan helpilon: spiralan tenilon de la
\ninstrumentoj sur la manoj kun handikapitaj fingroj por kapabli tajpi.
\n\u011ci pruvi\u011dis! Eminente! <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Jana balda\u016d ekkonis, ke \u015di, edzini\u011dinta, sentis
\nsin pli libera ol anta\u016d la edzini\u011do, ke la libervole akceptitaj
\nkatenoj ne estas \u015dar\u011do. Hejme \u015di bone mastrumadis, bone \u015di
\nkuiris, de sur la rulse\u011do \u015di purigas la plankon. La tutan ordigon
\n\u015di ellernis jam hejme. Same lavi, gladi tola\u0135on \u015di scias kaj \u0109ion
\n\u0109i \u015di faras por sia \u011dojo kaj por “aliuloj.”<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

“Se la rulse\u011dulino decidas naski infanon,
\n\u0109efe necesas konsili\u011di kun la kuracistoj. Estas tre belege, trovi
\nen la animo kura\u011don, sed vi devas esti de komenco sub faka kontrolo”
\n– skribis al ili la kuracisto, \u0109e kiu ili ser\u0109is helpon. Tiam estis
\njam esplorita ilia sanstato. La specialistoj ne vidis obstaklon por
\nfondado de familio. Kelkaj estis e\u0109 entuziasmaj kaj la direktoro de
\nla instituto promesis: “Ni estos kreintaj al vi bonajn
\nvivkondi\u0109ojn. Vi ja estos la unuaj!”<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Kiam Jana anoncis al la virinkuracisto sian
\ngravedon, li – surprizita – tuj veturigis \u015din en ginekologiejon en
\nla urbon Opava, kie \u015di pli poste devis a\u016dskulti diversopiniajn
\nkonsiderojn. A\u016ddi\u011dis e\u0109 la vorto \u0109esigo de gravedeco. Fine la
\nfakuloj interkonsili\u011dis, ke ili ne povas rifuzi la rajton de la
\nrulse\u011dulino naski infanon. Oni rekomendis al \u015di resti, tuj ekku\u015di
\nsur la hospitalan liton! \u0108i tion \u015di rifuzis, anka\u016d la ku\u015dadon en
\nla hospitalo en la urbo Olomouc kaj sen\u0109ese \u015di petis: “Hejmen,
\nhejmen!” Tien, kie pro entuziasmo distri\u011dinta Jarek menciis pri
\nkvin infanoj. Sed naski\u011dis nur unusola blonduleto Marek, kiu ekkriis
\nunue en la aku\u015dejo en Ostrava -Z\u00e1h\u0159eb. Tie Jana estis konatino de
\nla tuta personaro, kiam \u015di estis veturanta al regulaj kontroloj. Ili
\nanka\u016d \u011dojatendis la okaza\u0135on! “Tio estas la unua “finportita”
\nsana infano de rulse\u011dulino – eble la unua en la respubliko”,
\nestis a\u016ddebla. Kaj tiel estis! \u0108iuj membroj, \u0109iuj fingretoj, ritme
\npulsanta koreto!<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Jarek trovis sur la geometria ligna tabulo
\nalfiksitan papereton: “Naski\u011dis filo Marek, la patrino kaj la
\ninfano estas sanaj.” Jarek kun la helpo de amikoj atingis
\nfinpretigi la lulilon, ol ili tri estis da\u016dre kune.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

La avineton – alrapidintan helpi dum zorgo pri la
\ninfano – ili resendis al la aveto, \u0109ar ili volis zorgi mem –
\nmemstare! Kaj Jarek pruvadis al lacega Jana, ke li estas e\u0109
\ntalentita patro! \u0108iam post la man\u011do li prenadis la filon al si kaj
\nsukcesis e\u0109 \u015dan\u011di vindojn al sia bebo! La tukpintojn de la vindoj
\nli premligadis per dentoj. Kaj Marek bonege kunlaboris, li ne
\npiedbatis, ne ploris. Sed male la dua filo Honz\u00edk, kiu naski\u011dis
\npost du jaroj – anka\u016d sen sanproblemoj – estis iom alispeca: kvaza\u016d
\nli anta\u016dsentis kaj e\u0109 trouzis, ke la gepatroj estas spertaj!<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Sed anta\u016d ol ili festis la duan bapton, okazis
\ngravaj aferoj, kiuj influis ilian vivon! Rimarkeble! Pro personaj
\nmalakordi\u011doj la direktoro de la instituto en Chucheln\u00e1 subite
\nekkonis, ke jam ne estas bezonata laboro de la artlaboranto. Temis ne
\nnur pri la laboro, sed anka\u016d pri la lo\u011dejo. La hejmo por du
\nrulse\u011duloj, kun la bebeto! Jarek cerbumadis pri la afero: “De
\nla komenco mi taksis mian handikapecon kvaza\u016d la Dian decidon kaj
\nanka\u016d mi ser\u0109is helpon de la kuracistoj. Tial mian agadon por la
\nhomoj \u0109irka\u016d mi mi konsideras natureca.” Jana simile aldonis:
\n“\u0108iu homo devus havi en sia animo dum \u0109iuj cirkonstancoj
\nkapablecon trovadi sen\u0109ese iun celon, iun elirpunkton.” Pro tio
\nla maldungo ne kapablis dama\u011di ilin.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

En proksima urboparto de Ostrava en Hrabyn\u011b estis
\nfinkonstruita komplekso da konstrua\u0135oj por handikapuloj; resaniga
\ninstituto kun ducent litoj, sekcio de sociala zorgo, cento da
\nlo\u011dejoj, laborejoj. Kaj \u0109efe okazo de salajroj. \u0108i tien ili
\ntranslo\u011di\u011dis, \u0109ar la “sekcio de resani\u011do pere de manoj”
\npostulis la artlaboriston!<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Pasis jaroj… <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Marek – la knabo deksepjara\u011da, estonta \u011dardenisto
\nkaj Honz\u00edk – dekkvinjara\u011da studento de ma\u015din-industria lernejo ili
\nsevere defendas siajn opiniojn, \u0109ar de komence de iliaj bubeta\u011doj
\nili estis kondukataj al memstareco. Nun apena\u016d ili rememoras, kiel
\nilin la patro lernigis iliajn unuajn pa\u015dojn apud la rulse\u011do: per
\nunu mano li gvidis veturilon kaj per la alia tenis lin – kaj ni iru,
\niru. Multaj homoj opiniis, ke la buboj ne estos komplezaj pa\u015dadi,
\nvidante la aron de rulse\u011duloj en sia \u0109irka\u016da\u0135o. Sed la buboj
\nmalkonfirmis la teorion de la skeptikuloj, asertataj, ke la buboj
\nestos malagrablaj, se la gepatroj diferenci\u011das de la aliuloj. Nenia
\neskapo de la realeco okazis! Ja, ili havas la nesteton \u0109e la
\ngepatroj!<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Hrabyn\u011b – de iuj homoj la\u016ddata instituto por
\ngrave handikapitoj kaj male iuj opinias \u011din getto kun troa amaso da
\ninvalidoj inter la sanuloj. “Kial getto? \u0108i tiu instituto estas
\nnecesa por tiuj, kiuj bezonas tuttagan zorgon. La instituto estas
\ntimiga nur por tiuj, kiuj \u011din ne bezonas”, cerbumis Jana. Por
\nla familio estas Hrabyn\u011b alloga pro la laboro kaj konvena lo\u011dado.
\nEl la artlaboristo fari\u011dis iom post iom laboristo-modelisto en
\n“Asocio de handikapuloj nomita META”. Kiajn taskojn li
\ndevas plenumi? Li devas pretigi prototipojn por vunditoj, pretigi
\ntenilojn de la man\u011dilaro. La a\u0135urita juto akiris en konkurso la
\nunuan lokon (kunlaboris Jana)\u00a0 en bulgara urbo Plovdiv, la duan
\nlokon en grafika konkurso. La plej eminenta laboro por entrepreno
\nZverimex estis la prilumita mozaiko el polistiren-granuloj. Liaj
\ngrafika\u0135oj sukcesis \u0109e la komisiono de kooperativo D\u00cdLO. Eminenta
\nestis\u00a0 la 4-a premio de la proponoj de la infanludiloj por
\nhandikapuloj. Li pretigis e\u0109 helpilon por la knabineto kun amputita
\nmaneto. \u0108i tiu a\u016dtoro elsendas al la mondo mesa\u011don pri la
\nnevenkebleco de la homo, kiu pri io ajn penadas.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Mastruminte la hejmon, \u0109iuj virinoj – e\u0109 la
\nhandikapulinoj – sentas mankon de kontaktoj kun la aliaj homoj. Tial
\nJana eklaboris en “META” en kontrolejo. \u015ci kontrolis la
\nkondensilojn – sed ho ve! esti\u011dis problemoj kun spirado pro
\n\u0109eestado\u00a0 de maligna gaso! Tial \u015di transiris labori en
\npo\u015dtoficejon. \u0108ar Jana frekventis anka\u016d la kurson “por
\norganizado kaj gvidado de entreprenoj”, du jarojn \u015di laboris en
\ntiu \u0109i sfero. En la jaro 1988 \u015di estis dungita en “la invalida
\nkooperativo” en Hrabyn\u011b, kiel la estrino de la kultura komisio.
\nPli poste \u015di ricevis proponon fari\u011di “honoria funkciulino –
\nestro de la lo\u011dejkomitato”. \u015ci iom hezitis, sed \u015diaj knaboj
\nkonvinkis \u015din: “Panjo, vi tion ja kapablos.” Kio estas pli
\nedifa ol la konfido de la infanoj?<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Estas tagmezo. Ete ektintis la kulerego de la
\ntelero. Jana plej frue enver\u015dis al la edzo, poste al la pli maljuna
\nMarek, poste ricevis pli juna Honz\u00edk kaj pli poste (la\u016d pratempa
\nkutimo de \u0109iuj hejmmastrinoj kaj patrinoj) \u015di plenigis sian
\nteleron. Tagman\u011dis la tuta familio.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Eksonas la sonorileto, kiu anoncas vizitantojn.
\nEble iu a\u016d bezonas ion, a\u016d deziras nur babili. Pri tio la familio
\nalkutimi\u011dis. \u0108ar \u0109i tie la homoj vivas por la homoj!<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

El\u0109e\u0125igis
\nMiloslav Pokorn\u00fd, al\u011dustigis Lu\u010fka Srbov\u00e1<\/i><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Lirikaj<\/b> <\/b>poemoj<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

(la fino de la 13-a kaj la komenco de la 14-a jarcentoj)<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

El la tempo de la kulminanta fe\u016ddismo konservi\u011dis
\ndu poezi-kompona\u0135oj idee signifoplenaj kaj la\u016dforme altnivelaj:
\nOstrova kanto (la dua duono de la 13-a jc.), devenanta el la Ostrov-a
\nmona\u0125ejo sude de Prago, pri la enkarni\u011do de Kristo kaj pri la
\nela\u0109eto de la homaro kaj recitativa Pre\u011do de Kunhuta (\u0109irka\u016d la
\njaro 1300). Kunhuta estis filino de la re\u011do P\u0159emysl Otakar la II-a
\n(re\u011do fera kaj ora), \u015di fari\u011dis abatino de la mona\u0125inejo de
\nSankta Georgo en Prago. \u011cia temo estas dogma problemo pri la
\ntrasformi\u011do de hostio je la korpo de Kristo; \u011dis tiu tempo tiu \u0109i
\nproblemo estis traktata nur latinlingve.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Meditan karakteron kiel la du menciitaj
\npoezi-kompona\u0135oj havas anka\u016d Disputo de animo kun korpo. Helpe de
\nla formo, en kiu “kun sia animo disputas korpo”, estas
\nsolvata la problemo de la respondeco pri la pekoj, faritaj de homo
\ndum lia vivo kaj pro kiuj estas ju\u011data la animo. En tiu \u0109i verko
\nmontri\u011das la klopodo de la a\u016dtoro prezenti la temon vivece: la
\nkorpo respondas al kormal\u011doja animeto tre orgojle kaj memfide. “Vi
\nvidas ja, ke en mi estas forto, belo kun racio, kun \u0109iu reputacio,
\nsen apatio… havas mi azilojn, sa\u011dajn konsilojn, multnombrajn
\n\u015dirmilojn” kaj tial “al neniu mi submeti\u011das”.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

En la unua duono de la 14-a jc. esti\u011dis du
\nkantoj, kiuj e\u0109 penetris en la popolajn tavolojn. De la 1408-a jaro
\nla sinodo permesis ilin kanti en pre\u011dejoj. Temas pri “Dio
\n\u0109iopova resurektis” kaj “Jesu-Kristo, bona pastro”.
\nEl la sama tempo devenas du valoraj popolaj amkantoj: “Kie mi
\niradis” (Kudy sem j\u00e1 chodila) kaj “Estis mi en \u011dardeneto”
\n(Byla sem ti v s\u00e1dku).<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Jaroslav Mr\u00e1z<\/i><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ANTA\u016cEN 4\/10 junio 2002     Enhavo: Du malgandaj granduloj Lirikaj poemoj     Du malgrandaj granduloj     (da\u016drigo el la pasinta numero)   Jarek restis en Ho\u0159ice unu jaron, suferante, \u0109ar promesitaj kondi\u0109oj ne estis plenumitaj; en unu \u0109ambro lo\u011dis tri, do privateco nenia, la studado estis fakte malebla, lia intenco labori per […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63,46],"tags":[],"class_list":["post-1338","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-antauen-eo","category-monataj-gazetoj","clear"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1338"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1338\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6489,"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1338\/revisions\/6489"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto-aeh.eu\/eo\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}